Yük asansörü (Yük platformu)

Yük asansörleri insanlığın yaptığı çok önemli buluşlardan biridir. Ama biraz eskilere gidelim mesela yük taşıma araçları yok iken insanlar nasıl çalışırlarmış? O devasa yapıları binlerce yıldır yıkılamayan onca deprem ve doğal afetlere rağmen ayakta duran Kale, kemer, köprü, anıt, piramit… gibi binlerce tonluk kaya parçalarını yüzlerce metrelik yüksekliğe kimler ve hangi aletleri kullanarak yaptılar?

Kuşkusuz bu yapıtlarda insanların ve hayvanların iş gücünden faydalanarak bu eserleri yaptılar. Bugün bile halan yapımı konusundaki tekniğinin çözülememesine rağmen milattan önce bu eserlerin hangi teknoloji ile yaptıklarını ve o kaya parçalarını piramitlerin üzerine yük asansörü kullanmadan nasıl taşıdıklarını düşündükçe hayranlığımı gizleyemiyorum.

Bugün modern dünyada yük asansörleri ve yük platformları yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Hem insan sağlığını hem de iş gücünü artırarak yüklerin daha emniyetli ve hızlı taşınmasını sağlar.

Yük asansörü ve yük platformu birçok metotla imal edilebilir. Hidrolik yük asansörü dendiğinde bir akışkan sıvının bir kovana basınçla dolarak kovan içindeki bir mili itmesi ile mile bağlı mekanizmayı yukarıya ve aşağıya doğru harekete geçirir.

Basınç oranı yükseldikçe yük asansörünün taşıma kapasitesi artar. Bir motor ve tambur üzerine çelik halat sararak motorun tamburu sağa veya sola döndürmesi ile yük asansörü yukarı aşağı hareketini sağlar. Bu sistem halatlı yük asansörüdür yada daha eski zamanlarda kullanılan yöntem gibi bir kuyu hazırlayıp kuyunun üzerine yükleri koymak için bir sepet koyarak kuyunun altından su basarak suyun kaldırma kuvvetini kullanarak basit bir yük asansörü veya yük platformu yapabiliriz.

Yada ray sistemi kurarak ray üzerine sabitlenmiş bir mekanizmayı yelken yardımı ile rüzgarın itme gücünü kullanarak basit bir yük asansörü yapabiliriz. Aklımızın alabildiği her şeyden bir asansör veya platform yapabiliriz doğada sonsuz enerji mevcuttur. Önemli olan bu enerjileri doğru kullanıp hem iş yükümüzü azaltıp yaşam kalitemizi artırmak hem de bizden sonraki nesile temiz ve kullanılabilir bir dünya bırakmaktır.

Hangi Binalara Asansör Takılır ?

Ülkemizde geçerli olan imar kanununa göre inşa edilen 4 kat ve üstü kata sahip olan her tip binaya asansör takma zorunluluğu vardır.

Binada kullanılacak asansör tipi amaca göre belirlenir. Bunlar hidrolik yük asansörü veya engelli asansörü de olabilir Ancak asansör ihtiyacı biraz da ekonomik ve kültürel boyutu olan bir kavramdır, yani insanlar arasındaki kültür ve ekonomik seviye farklılığı talepte önemli rol oynar.

Misal, kırsal alanda 3-4 katlı binalarda asansör kullanılmazken, (kırsalda yaşayan bir çok insanımız asansörün varlığından, insana olan faydasından habersizdir) büyük şehirlerimizde ve tatil yörelerinde yapılan 2 ve 3 katlı villalara asansör talep edilmektedir.

Artık binaların çok katlı gökdelen şeklinde yapılıyor olması bu yapılarda kullanılması planlanan asansör adedini de artırıyor. Zira; yüzlerce insanın artık gökdelenlerde çalışması, hatta rezidans diye tanımlanan çok katlı binalarda yaşaması, asansörlere karar vermeden önce, az önce değindiğim trafik hesabının yapılmasını gerekli kılıyor.

Yük Asansörü Nasıl Çalışır ?

Kaldırma işi, hidrolik yağın hortum aracılığı ile silindire dolması silindirin hareket ederek platformu doğrudan veya dolaylı olarak kaldırması ve elektrikle tahrik edilen bir pompa vasıtasıyla çalışan asansörlerdir. Bu asansörlerde aşağı yön hareketi yön valfinin önü açılarak platformun kendi ağırlığı ile gerçekleşmektedir.

Hidrolik yük asansörlerinde makine dairesi genel olarak, ilk durak seviyesinde bulunur. Burada bir yağ kazanı ve bunun üzerinde hidrolik güç ünitesi, kumanda panosu ve hidrolik yağın içinden geçtiği hortumlar bulunmaktadır.

Hidrolik yük asansörü için ayrıca bir asansör kuyusu ve makine dairesi gerekmez.

Hidrolik asansörler elektriğin tahrik ettiği pompanın yağı basınçla itmesiyle pistonların platformu kaldırması esasına göre çalışır. Pompalanan yağ, hidrolik güç ünitesinden belirli şartları yerine getirerek geçip borular ve hortumlar vasıtasıyla hidrolik silindiri harekete geçirirler. Silindir platforma doğrudan veya dolaylı olarak bağlanmış olabilir. Silindirin ittiği platform alınan kumanda ile gerekli kata taşınır.

Hidrolik yük asansörleri genellikle; depolarda, fabrikalarda, iş yerlerinde, okullarda, villalarda, konutlarda, tadilat yapılacak olan tarihi dokusu bozulmaması gereken yerlerde, yüksek maliyet getirilmesinin istenmediği durumlarda, asansör kuyusu yapılamayacak konutlarda, alış veriş merkezlerinde, otoparklarda, depolamak, istiflemek, sevk etmek, bir kattan başka bir kata yük taşımak vb. durumlarda kullanılır.

Hidrolik yük asansörleri genel olarak yapılan sözleşmeler gereği aylık, 3 aylık ve yıllık olarak gerekli bakımlardan geçmelidir.